Ana sayfaSon güncelleme: 23.06.2026
Tıbbi Kaynaklar ve Metodoloji
EVA.Insight'in tüm hesaplama ve önerileri, aşağıda listelenen yerleşik bilimsel standartlara ve klinik kılavuzlara dayanır. Her başlık ilgili otoritenin yayınına bağlanır. EVA.Insight bir karar-destek aracıdır; sunulan bilgiler bireysel tıbbi teşhis veya tedavinin yerini tutmaz, klinik kararlar uzman hekim ve diyetisyenin sorumluluğundadır.
Büyüme ve antropometri
WHO Child Growth Standards (2006)
0–5 yaş çocuklarda boy/kilo/BKİ z-skorları ve persentilleri.
who.intWHO Body Mass Index classification (adults)
Yetişkin BKİ sınıflandırması (zayıf/normal/fazla kilolu/obez).
who.intWHO — Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation (Geneva 2008)
Bel çevresi ve bel-kalça oranı risk kesim değerleri.
who.intEnerji ve vücut kompozisyonu
Mifflin MD, St Jeor ST, et al. A new predictive equation for resting energy expenditure. Am J Clin Nutr. 1990;51(2):241-247.
Bazal metabolizma hızı (varsayılan denklem).
pubmed.ncbi.nlm.nih.govRoza AM, Shizgal HM. The Harris–Benedict equation reevaluated. Am J Clin Nutr. 1984;40(1):168-182.
Bazal metabolizma hızı (alternatif denklem).
pubmed.ncbi.nlm.nih.govFAO/WHO/UNU — Human Energy Requirements (2004)
Fiziksel aktivite düzeyi (PAL) çarpanları, toplam enerji ihtiyacı.
fao.orgDu Bois D, Du Bois EF. A formula to estimate the approximate surface area. Arch Intern Med. 1916;17:863-871.
Vücut yüzey alanı (BSA).
Besin referans değerleri
Dietary Reference Intakes (DRI) — Institute of Medicine / National Academies
Vitamin/mineral/makro besin günlük referans (RDA/AI/UL) değerleri.
nap.nationalacademies.orgEFSA — Dietary Reference Values for nutrients
Besin referans değerleri için çapraz doğrulama (Avrupa).
efsa.europa.euWHO/FAO — Diet, nutrition and the prevention of chronic diseases (TRS 916, 2003)
Doymuş yağ, serbest şeker ve makro dağılım hedefleri.
who.intWHO — Guideline: Sugars intake for adults and children (2015)
Serbest şeker üst sınırı (enerjinin %10'u).
who.intDuruma özel klinik standartlar
IOM — Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines (2009)
Gebelikte BKİ'ye göre önerilen kilo alımı.
nap.nationalacademies.orgKDOQI Clinical Practice Guideline for Nutrition in CKD: 2020 Update
Kronik böbrek hastalığında protein/sodyum hedefleri.
ajkd.orgWHO — Guideline: Sodium intake (2012) & Potassium intake (2012)
Hipertansiyon/DASH için sodyum ve potasyum hedefleri.
who.intAHA — 2021 Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health (Circulation)
Kardiyovasküler hastalıkta beslenme hedefleri.
ahajournals.orgADA — Standards of Care in Diabetes (2024)
Diyabette lif/doymuş yağ/sodyum/şeker hedefleri.
diabetesjournals.orgESPEN — Clinical Nutrition guidelines (liver, IBD, geriatrics)
Karaciğer sirozu, IBD ve yaşlı/sarkopeni protein hedefleri.
espen.orgInternational Osteoporosis Foundation — nutrition for bone health
Osteoporozda kalsiyum ve D vitamini hedefleri.
osteoporosis.foundationPediatrik klinik standartlar
NASEM — Dietary Reference Intakes for Energy (2023)
0–18 yaş enerji gereksinimi (EER) denklemleri ve büyüme enerjisi.
nap.nationalacademies.orgWHO — Guideline on the prevention and management of wasting and nutritional oedema (2023)
Akut malnütrisyon eşikleri (BGA z-skoru, OÜKÇ) ve kkal/kg enerji hedefleri.
who.intAAP — Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Treatment of Children and Adolescents With Obesity (2023)
Çocukluk çağı obezitesinde değerlendirme ve tedavi yaklaşımı.
publications.aap.orgNHLBI — Integrated Guidelines for Cardiovascular Health and Risk Reduction in Children and Adolescents (2011)
Çocukluk çağı dislipidemisinde CHILD-1/CHILD-2 diyet hedefleri.
nhlbi.nih.govISPAD — Clinical Practice Consensus Guidelines 2022: Nutritional management in children and adolescents with diabetes
Çocuk ve ergende Tip 1 diyabet makro besin dağılımı ve posa hedefleri.
onlinelibrary.wiley.comPediatric Renal Nutrition Taskforce — energy & protein (2020), calcium & phosphate (2020), potassium (2021), sodium (2025)
Pediatrik kronik böbrek hastalığında yaşa göre protein, fosfor, kalsiyum ve sodyum hedefleri.
doi.orgESPGHAN — Evaluation and Treatment of Gastrointestinal and Nutritional Complications in Children With Neurological Impairment (2017)
Serebral palsi ve nörolojik bozuklukta enerji ve mikrobesin izlemi.
doi.orgKossoff EH et al. — Optimal clinical management of children receiving dietary therapies for epilepsy (2018)
Dirençli epilepside ketojenik diyet makro dağılımı ve izlem.
doi.orgvan Wegberg AMJ et al. — The complete European guideline on phenylketonuria (2017)
Fenilketonüride yaşa göre protein ve fenilalanin hedefleri.
ojrd.biomedcentral.comESPEN-ESPGHAN-ECFS — Guidelines on nutrition care for infants, children and adults with cystic fibrosis (2016)
Kistik fibrozda enerji, yağ, sodyum ve yağda çözünen vitamin hedefleri.
doi.orgT.C. Sağlık Bakanlığı HSGM — Türkiye Çocukluk Çağı Obezitesi Araştırması (COSI-TUR) 2022
Türkiye'de çocukluk çağı obezitesi sınıflaması (WHO 2007 z-skoru) ve yaygınlık verisi.
hsgm.saglik.gov.trTürk Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Derneği — Çocuklarda Malnütrisyon Tanı ve Tedavi Rehberi
Malnütrisyon sınıflaması (Gomez/Waterlow/WHO), yakalama büyümesi ve refeeding uyarıları.
tcghbd.org.trT.C. Sağlık Bakanlığı — Bebeklerde D Vitamini Yetersizliğinin Önlenmesi Programı
0–12 ay D vitamini profilaksisi ve rikets tedavi yaklaşımı.
hsgm.saglik.gov.trTürkiye Çocuk Nörolojisi Derneği & Pediatri Diyetisyenliği Derneği — Dirençli Epilepsili Çocuk Hastalarda Ketojenik Diyet Tedavisi Klinik Rehberi (2021)
Ketojenik diyetin Türkiye uygulaması: oran seçimi, enerji ve izlem.
pedider.org.trGlisemik indeks ve yük
Atkinson FS, Brand-Miller JC, Foster-Powell K, et al. International tables of glycemic index and glycemic load values 2021. Am J Clin Nutr. 2021.
Besinlerin glisemik indeks (Gİ) değerleri.
ajcn.nutrition.orgFAO/WHO — Carbohydrates in human nutrition (1998)
Glisemik yük metodolojisi (mevcut karbonhidrat üzerinden).
fao.orgLaboratuvar referans aralıkları
Standart klinik laboratuvar referans aralıkları
Kan değeri işaretlemeleri yaygın yetişkin klinik referans aralıklarına dayanır; nihai yorumda kendi laboratuvarınızın bildirdiği aralıkları esas alın.