EVA.Insight
Ücretsiz başla

Bebek Boy Kilo Tablosu: Aylara Göre WHO Değerleri ve Doğru Yorum

Kız ve erkek bebekler için 0–12 ay WHO boy ve kilo değerleri: medyan, alt ve üst sınır. Tabloyu doğru okumanın ve tek ölçümle yanılmamanın yolları.

Pediatrik Beslenme7 dk okuma
Bebek boy kilo tablosu konusunu eski tip bebek terazisi ve ahşap boy ölçer ile anlatan sade illüstrasyon

Her kontrolden sonra ebeveynlerin aklındaki ilk soru aynıdır: "Bebeğim olması gereken kiloda mı?" Bu sorunun cevabını veren bebek boy kilo tablosu, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) sağlıklı bebeklerden oluşturduğu büyüme standartlarına dayanır. Ancak tabloyu doğru okumak, tek bir sayıya bakmaktan fazlasını gerektirir.

WHO Çocuk Büyüme Standartlarına göre erkek bebeğin medyan doğum ağırlığı 3,3 kg, boyu 49,9 cm; 12. ayda ise 9,6 kg ve 75,7 cm'dir. Kız bebekte bu değerler doğumda 3,2 kg ve 49,1 cm, 12. ayda 8,9 kg ve 74,0 cm'dir. −2 SD ile +2 SD arasındaki değerler normal aralık kabul edilir.

Bebek boy kilo tablosu neye göre hazırlanır?

Bu yazıdaki değerler, WHO'nun 2006'da yayımladığı Çocuk Büyüme Standartlarından alınmıştır. Standartlar; Brezilya, Gana, Hindistan, Norveç, Umman ve ABD'de, anne sütüyle beslenen, sigara içilmeyen ortamlarda ve iyi sağlık koşullarında büyüyen yaklaşık 8.500 çocuğun izlenmesiyle oluşturuldu. Bu yüzden WHO eğrileri "ortalama bir bebeğin nasıl büyüdüğünü" değil, "sağlıklı bir bebeğin nasıl büyümesi gerektiğini" gösterir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı izlem protokolleri de 0–5 yaş için bu standartları kullanır.

Tablolarda üç değer bulunur:

  • Medyan: Aynı yaş ve cinsiyetteki bebeklerin yarısının üstünde, yarısının altında kaldığı değerdir (50. persentil).
  • −2 SD (alt sınır): Yaklaşık 2,3. persentile karşılık gelir. Bunun altındaki kilo "düşük ağırlık", boy ise "kısa boy" açısından değerlendirme gerektirir.
  • +2 SD (üst sınır): Yaklaşık 97,7. persentile karşılık gelir. Kiloda bu sınırın üstü, boya göre ağırlıkla birlikte değerlendirilmelidir.

Persentil ile standart sapma (SD, z-skoru) arasındaki ilişkiyi merak ediyorsanız persentil ile z-skoru farkını anlatan rehberimize göz atabilirsiniz.

Bebek boy kilo tablosu: WHO'ya göre erkek ve kız bebeğin doğumda ve 12. ayda medyan kilo ve boy değerleri
WHO Medyan Bebek Değerleri

Erkek bebek boy ve kilo tablosu (0–12 ay)

Aşağıdaki tablo WHO standartlarının erkek bebekler için yaşa göre ağırlık ve yaşa göre uzunluk (yatarak ölçülen boy) değerlerini gösterir. Değerler ay dolumundaki yaşa aittir.

YaşKilo −2 SD (kg)Kilo medyan (kg)Kilo +2 SD (kg)Boy −2 SD (cm)Boy medyan (cm)Boy +2 SD (cm)
Doğum2,53,34,446,149,953,7
1 ay3,44,55,850,854,758,6
2 ay4,35,67,154,458,462,4
3 ay5,06,48,057,361,465,5
4 ay5,67,08,759,763,968,0
5 ay6,07,59,361,765,970,1
6 ay6,47,99,863,367,671,9
7 ay6,78,310,364,869,273,5
8 ay6,98,610,766,270,675,0
9 ay7,18,911,067,572,076,5
10 ay7,49,211,468,773,377,9
11 ay7,69,411,769,974,579,2
12 ay7,79,612,071,075,780,5

Kız bebek boy ve kilo tablosu (0–12 ay)

Kız bebekler aynı yaşta ortalama olarak erkeklerden birkaç yüz gram hafif ve 1–2 cm kısadır. Bu nedenle cinsiyete özgü tablo kullanmak şarttır.

YaşKilo −2 SD (kg)Kilo medyan (kg)Kilo +2 SD (kg)Boy −2 SD (cm)Boy medyan (cm)Boy +2 SD (cm)
Doğum2,43,24,245,449,152,9
1 ay3,24,25,549,853,757,6
2 ay3,95,16,653,057,161,1
3 ay4,55,87,555,659,864,0
4 ay5,06,48,257,862,166,4
5 ay5,46,98,859,664,068,5
6 ay5,77,39,361,265,770,3
7 ay6,07,69,862,767,371,9
8 ay6,37,910,264,068,773,5
9 ay6,58,210,565,370,175,0
10 ay6,78,510,966,571,576,4
11 ay6,98,711,267,772,877,8
12 ay7,08,911,568,974,079,2

Kaynak: WHO Child Growth Standards (2006), yaşa göre ağırlık ve yaşa göre uzunluk tabloları, değerler 0,1 hassasiyetle yuvarlanmıştır. 12. aydan sonraki dönem için çocuk boy kilo persentil tablosu yazımızda 2–5 yaş değerlerini bulabilirsiniz.

Tablo nasıl okunur? Adım adım örnek

Tablo kullanımı basittir ama birkaç ayrıntı sonucu değiştirebilir. Şu sırayı izleyin:

  1. Bebeğin tam yaşını belirleyin. 4 ay 20 günlük bir bebek için 4 ay ile 5 ay satırları arasında bir değer beklenir; tam yaşa en yakın satıra bakın.
  2. Cinsiyete uygun tabloyu seçin.
  3. Ölçümü sütunlarla karşılaştırın. Değer −2 SD ile +2 SD arasındaysa normal aralıktadır.
  4. Önceki ölçümlere bakın. Tek bir noktadan çok, zaman içindeki çizgi anlamlıdır.

Örnek: 6 aylık bir kız bebek 6,6 kg ve 64,5 cm ölçülmüş olsun. Tabloda 6. ay kız bebek için kilo medyanı 7,3 kg, alt sınır 5,7 kg'dır; bebeğin kilosu medyanın biraz altında ama normal aralıktadır. Boy medyanı 65,7 cm, alt sınır 61,2 cm'dir; boy da normal aralıktadır. Eğer bu bebek 3. ayda medyan civarında olup 6. ayda alt sınıra yaklaşsaydı, değerler hâlâ "normal aralıkta" olsa bile eğriden kopuş nedeniyle değerlendirme gerekirdi.

Eğriyi görsel olarak nasıl izleyeceğinizi bebek büyüme eğrisi nasıl okunur yazımız ayrıntılı anlatıyor.

Bebekler ilk yıl ne hızla büyür?

WHO medyan değerlerinden şu genel örüntü çıkar:

  • İlk 3 ay en hızlı büyüme dönemidir. Erkek bebekte medyan kilo 3,3 kg'dan 6,4 kg'a çıkar; boy yaklaşık 11,5 cm uzar.
  • 3–6 ay arasında hız yavaşlar ama hâlâ yüksektir; aylık kilo artışı ortalama 500 gram civarındadır.
  • 6–12 ay arasında aylık kilo artışı 250–300 grama iner. Bu dönemde bebek emekler, ayağa kalkar ve daha çok enerji harcar.
  • İlk yılın sonunda bebek doğum ağırlığının yaklaşık üç katına ulaşır, boyu da doğum boyunun yaklaşık yarısı kadar artar.

Doğumdan sonraki ilk günlerde doğum ağırlığının %7–10'una kadar kayıp olağandır; çoğu bebek bu kaybı 10–14 gün içinde geri kazanır. Üç haftayı geçen gecikme veya %10'u aşan kayıp, beslenmenin hekimle birlikte gözden geçirilmesini gerektirir.

Ne zaman endişelenmeli?

Tablonun asıl işlevi, dikkat edilmesi gereken durumları erken fark ettirmektir. Aşağıdaki durumlarda aile hekiminize veya çocuk doktorunuza başvurun:

  • Kilo veya boy −2 SD sınırının altında ölçülüyorsa.
  • Bebek önceki ölçümlerine göre iki ana persentil çizgisini aşağı doğru geçtiyse (örneğin 50. persentilden 9. persentilin altına indiyse).
  • Ardışık iki kontrolde kilo artışı olmadıysa veya kilo kaybı varsa.
  • Kilo +2 SD sınırının üzerindeyken boy aynı hızla artmıyorsa; bu durumda boya göre ağırlığa bakılır.
  • Baş çevresinde de beklenmedik değişiklik varsa.

Bunun tersine, sürekli 15. persentil civarında seyreden, enerjik, iyi beslenen ve gelişim basamaklarını zamanında tamamlayan bir bebek büyük olasılıkla genetik yapısına uygun büyüyordur. Anne babanın boyu da bu değerlendirmede önemlidir.

Doğru ölçüm olmadan doğru yorum olmaz

Evde baskül üzerinde "anne bebekle birlikte tartılıp anne düşülerek" yapılan ölçümler 200–300 gramlık hata yaratabilir; bu da küçük bir bebek için bir persentil kanalına denk gelebilir. Güvenilir sonuç için:

  • İki yaşın altındaki çocuklarda boy yatarak, uzunluk ölçer (infantometre) ile ölçülür. Ayakta ölçüm WHO'ya göre ortalama 0,7 cm daha kısa sonuç verir.
  • Tartım bebek terazisinde, mümkünse bez ve kıyafet olmadan yapılır.
  • Ölçümler mümkünse hep aynı cihazla ve günün benzer saatinde tekrarlanır.

Prematüre doğmuş bebeklerde tabloya takvim yaşıyla değil düzeltilmiş yaşla bakılır; ayrıntılar prematüre bebeklerde büyüme izlemi yazımızda. Altıncı aydan sonra büyümeyi etkileyen en önemli etken ek gıdaların niteliğidir; bu dönem için tamamlayıcı beslenmeye geçiş rehberine bakabilirsiniz.

Diyetisyeniniz bebeğin büyümesini EVA.Insight ile nasıl izler?

Tablo bir başlangıç noktasıdır; klinikte ise her ölçüm z-skoruna çevrilerek izlenir. Diyetisyeniniz EVA.Insight'ta bebeğin doğum tarihini, cinsiyetini, kilosunu, boyunu ve baş çevresini girer. Program yaşı gün hassasiyetinde hesaplar, prematüre bebekte düzeltilmiş yaşı kullanır ve WHO LMS yöntemiyle yaşa göre ağırlık, yaşa göre boy, boya göre ağırlık, yaşa göre VKİ ve yaşa göre baş çevresi için z-skoru ve persentil üretir. En az iki ölçüm girildiğinde trend grafiği oluşur ve iki ziyaret yan yana karşılaştırılabilir; eğriden kopuş böylece gözden kaçmaz. Bu iş akışının ayrıntıları büyüme grafiği takibi rehberimizde anlatılıyor; hesaplamaların dayandığı kaynakları tıbbi kaynaklar sayfamızda görebilirsiniz.

Özet

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekim ve diyetisyene başvurun.

  • Bebek boy kilo tablosu WHO 2006 standartlarına dayanır; cinsiyete özgü tablo kullanılmalıdır.
  • −2 SD ile +2 SD arası normal aralıktır; medyanın altında olmak tek başına sorun değildir.
  • Tek ölçümden çok, bebeğin kendi eğrisini izleyip izlemediği önemlidir.
  • İki persentil çizgisini aşağı geçme, kilo alımının durması veya −2 SD altı değerler hekim değerlendirmesi gerektirir.
  • Doğru yorum için ölçüm yatarak ve bebek terazisinde yapılmalı, prematürede düzeltilmiş yaş kullanılmalıdır.

Sık sorulan sorular

3 aylık bebek kaç kilo olmalı?
WHO Çocuk Büyüme Standartlarına göre 3 aylık bir erkek bebeğin medyan ağırlığı 6,4 kg, kız bebeğin 5,8 kg'dır. Normal kabul edilen aralık erkeklerde yaklaşık 5,0–8,0 kg, kızlarda 4,5–7,5 kg'dır. Bu aralığın içinde kalan ve kendi eğrisini izleyen bir bebek, medyanın altında olsa bile genellikle sağlıklı büyüyordur. Bebeğin genel durumu ve beslenmesi de birlikte değerlendirilir.
Bebeğim tablodaki ortalamanın altında, sorun var mı?
Tablodaki medyan, bebeklerin yarısının üstünde yarısının altında olduğu değerdir; altında olmak tek başına sorun değildir. Önemli olan değerin −2 SD sınırının üstünde kalması ve bebeğin ay ay kendi eğrisini izlemesidir. Eğride belirgin bir düşüş, iki ana persentil çizgisini geçme veya kilo alımının durması hekim değerlendirmesi gerektirir.
Bebekler ilk yıl ne kadar kilo alır ve uzar?
WHO değerlerine göre sağlıklı bir bebek doğum ağırlığını yaklaşık 4 ayda ikiye, 12 ayda neredeyse üçe katlar. Boy ilk yılda ortalama 25 cm kadar uzar; bunun yarıya yakını ilk üç ayda gerçekleşir. İlk iki ayda haftada 200–250 gram kilo alımı olağandır, altıncı aydan sonra bu hız belirgin biçimde yavaşlar.
Prematüre bebekler bu tabloya göre değerlendirilir mi?
Prematüre doğan bebekler takvim yaşıyla değil düzeltilmiş yaşla değerlendirilir. Düzeltilmiş yaş, doğumdan bu yana geçen süreden erken doğulan hafta sayısının çıkarılmasıyla bulunur. Genellikle iki yaşına kadar bu düzeltme sürdürülür; 32 haftadan önce doğanlarda çoğu zaman neonatoloji ekibiyle birlikte özel izlem planı yapılır.
Anne sütüyle beslenen bebekler neden daha yavaş kilo alıyor gibi görünür?
Eski referanslar büyük oranda mama ile beslenen bebeklerden oluşturulmuştu. WHO 2006 standartları ise anne sütüyle beslenen, sağlıklı koşullarda büyüyen bebekler esas alınarak hazırlandı. Bu nedenle anne sütü alan bebekler WHO tablosunda doğal büyüme örüntüsüne uygun görünür; altıncı aydan sonra biraz daha ince seyretmeleri normaldir.

Kaynaklar

#bebekboykilo#bebekbuyumesi#whobuyume#anneolmak#bebekgelisimi

7 dakikalık bu rehber EVA.Insight Klinik İçerik Ekibi tarafından hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bireysel tıbbi beslenme tedavisinin yerine geçmez.