WHO 2006 ve 2007 eğrileri arasında geçiş ne zaman yapılır?

Çocuğun 5. yaş gününde. 0–5 yaş için WHO 2006 Büyüme Standartları, 5–19 yaş için WHO 2007 Büyüme Referansları kullanılır. Geçişte z-skorunda küçük bir sıçrama görülebilir; bu ölçüm hatası değil, referans değişiminin sonucudur ve rapora not edilmelidir.

CDC eğrisi mi WHO eğrisi mi kullanmalıyım?

İki yaş altında WHO 2006 önerilir; bu set anne sütüyle beslenen bebeklerin büyüme paternini esas alır, CDC ise karma beslenen popülasyondan türetilmiştir. İki yaş üstünde her iki set de kullanılabilir, ancak izlem boyunca set değiştirmemek şarttır.

Büyüme eğrisinde kanal değiştirmek her zaman patolojik mi?

Hayır. Yaşamın ilk iki yılında çocuklar genetik potansiyellerine doğru bir kanal kayması (catch-up veya catch-down) yaşayabilir. İki yaştan sonra iki ana persentil kanalını aşan kayma ise araştırılmalıdır.

Prematüre bebeklerde WHO eğrisi kullanılabilir mi?

Evet, ancak düzeltilmiş yaşla. Term döneme kadar Fenton veya INTERGROWTH-21st eğrileri, sonrasında düzeltilmiş yaşla WHO eğrileri kullanılır. Ayrıntı için prematüre büyüme izlemi rehberimize bakın.

WHO Büyüme Eğrileri: Hangi Referans, Ne Zaman, Nasıl Yorumlanır?

WHO iki ayrı eğri seti yayımlar ve ikisi aynı şey değildir. Hangi yaşta hangisini kullanacağınız, CDC ve Neyzi referanslarından farkları ve eğri yorumlamanın klinik mantığı.

Antropometri & WHOGüncelleme: 20 Ağustos 20263 dk okuma

WHO Büyüme Eğrileri: Hangi Referans, Ne Zaman, Nasıl Yorumlanır? — kavramsal kapak görseli

Büyüme eğrisi, pediatrik beslenme değerlendirmesinin omurgasıdır. Ancak "WHO eğrisi" tek bir şey değildir: Dünya Sağlık Örgütü'nün yayımladığı iki ayrı set vardır ve bunları karıştırmak, aynı çocuk için farklı sınıflandırmalar üretir.

WHO 2006 Büyüme Standartları 0–5 yaş için, WHO 2007 Büyüme Referansları 5–19 yaş içindir. Birincisi ideal koşullarda büyüyen çocuklardan türetilmiş bir standart (olması gereken), ikincisi mevcut popülasyon verisinden türetilmiş bir referanstır (olan). Beş yaş sınırında eğri değiştirmek zorunludur.

Standart mı, referans mı? Aradaki fark neden önemli

WHO 2006 setinin arkasındaki Multicentre Growth Reference Study, altı ülkede anne sütüyle beslenen, sigara dumanına maruz kalmayan, yeterli sağlık hizmeti alan çocukları izledi. Sonuç bir "ideal büyüme" tanımıdır: çocuklar bu koşullarda böyle büyür.

WHO 2007 seti ise 1977 NCHS/WHO verisinin yeniden analizidir ve 5–19 yaşı kapsar. Popülasyonun gerçekte nasıl büyüdüğünü tarif eder — ideali değil. Bu yüzden 2007 setinde fazla kilo eşiği +1 SD'ye çekilmiştir; popülasyon ortalaması zaten yukarı kaymıştır.

Pratik sonuç: beş yaşındaki bir çocuğu iki setle değerlendirirseniz iki farklı z-skoru elde edersiniz. Geçişi doğum gününde yapmak ve raporda hangi setin kullanıldığını yazmak gerekir. Z-skoru hesaplamanın matematiğini ayrı bir rehberde ele aldık.

Yaşa Göre Büyüme Referansı şeması — Yaşa Göre Büyüme Referansı

Hangi yaşta hangi gösterge?

Yaş	Kullanılan set	Ana göstergeler
0–2 yaş	WHO 2006	Boy/yaş, ağırlık/yaş, ağırlık/boy, baş çevresi/yaş
2–5 yaş	WHO 2006	Boy/yaş, ağırlık/yaş, ağırlık/boy, VKİ/yaş
5–10 yaş	WHO 2007	Boy/yaş, ağırlık/yaş, VKİ/yaş
10–19 yaş	WHO 2007	Boy/yaş, VKİ/yaş

On yaş üstünde ağırlık/yaş kullanılmaz: puberte ile birlikte ağırlık artışı boy ve olgunlaşma evresine bağlı hale gelir, tek başına ağırlık yanıltıcıdır. Bu dönemde VKİ/yaş esastır — nedenini adölesan beslenmesi rehberinde açıkladık.

CDC ve Neyzi referansları: ne zaman devreye girer?

Türkiye'de üç referans dolaşımdadır:

WHO 2006/2007 — Sağlık Bakanlığı'nın izlem programlarında esas aldığı set. Uluslararası karşılaştırma için de standarttır.
CDC 2000 — ABD popülasyonundan türetilmiş referans. Özellikle 2 yaş altında WHO'dan belirgin ayrışır; anne sütüyle beslenen bebekleri "yavaş büyüyor" gibi gösterebilir.
Neyzi ve ark. (2008) — Türk çocuklarından türetilmiş ulusal referans. Popülasyona özgü boy dağılımını daha iyi yansıttığı için bazı kliniklerde boy değerlendirmesinde tercih edilir.

Klinik kural basittir: bir çocuğu izlem boyunca tek bir referans setiyle takip edin. Referans değiştirmek, gerçekte olmayan bir eğri kırılması yaratır.

Eğri nasıl yorumlanır? Üç soru

1. Çocuk hangi kanalda?

Her çocuk kendi persentil kanalında ilerler. −1 SD kanalında sabit ilerleyen bir çocuk, ailesel boy kısalığıyla uyumlu olabilir ve tamamen normaldir. Önemli olan konum değil, konumun kararlılığıdır.

2. Kanal değişiyor mu?

İki ana persentil kanalını (yaklaşık 0,67 SD'lik adımlar) aşan kayma, patolojik kabul edilir ve araştırma gerektirir. Yukarı kayma da aşağı kayma kadar anlamlıdır: hızlı yukarı geçiş, erken çocukluk obezitesinin ilk sinyalidir.

3. Göstergeler birbirini doğruluyor mu?

Tek göstergeye bakan yorum yanılır. Klasik ayrım:

Boy/yaş düşük, ağırlık/boy normal: kronik tablo (bodurluk) — geçmişteki yetersizliğin izi.
Boy/yaş normal, ağırlık/boy düşük: akut tablo (zayıflık) — güncel bir sorun.
İkisi de düşük: kronik zeminde akut alevlenme; en yüksek risk grubudur.

Bu ayrımın klinik karşılıklarını çocuklarda malnütrisyon sınıflandırması yazısında ele aldık.

Eğri okumada dört sık hata

Ölçüm tekniğini standartlaştırmamak. İki yaş altında yatarak, üstünde ayakta boy ölçülür. Yöntemi değiştirdiğiniz ölçümde eğri yapay olarak kırılır.
Tek noktaya bakmak. En az üç ölçüm olmadan eğim yorumlanamaz.
Prematüreliği düzeltmemek. Düzeltilmiş yaş kullanılmadığında 32 haftalık bir bebek ilk iki yıl boyunca "geride" görünür.
Ölçüm hatasını klinik bulgu sanmak. Ani ve tek seferlik bir sapmada ilk yapılacak şey ölçümü tekrarlamaktır — ölçüm standardizasyonu rehberimiz tekniği adım adım anlatır.

Dijital izlemin farkı

Kâğıt eğri üzerinde nokta işaretlemek, kanal geçişlerini gözle yakalamayı gerektirir. Dijital izlemde aynı veri hem z-skoru hem eğri olarak görünür; iki ölçüm arasındaki SD farkı sayısal olarak raporlanır ve kanal geçişi otomatik işaretlenir. EVA.Insight'ta altı gösterge için WHO eğrileri danışan dosyasında birlikte tutulur, ölçüm girildiği anda hesaplanır ve rapora aktarılır. Platformun nasıl çalıştığını inceleyebilir, ücretsiz deneyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

WHO 2006 ve 2007 eğrileri arasında geçiş ne zaman yapılır?: Çocuğun 5. yaş gününde. 0–5 yaş için WHO 2006 Büyüme Standartları, 5–19 yaş için WHO 2007 Büyüme Referansları kullanılır. Geçişte z-skorunda küçük bir sıçrama görülebilir; bu ölçüm hatası değil, referans değişiminin sonucudur ve rapora not edilmelidir.
CDC eğrisi mi WHO eğrisi mi kullanmalıyım?: İki yaş altında WHO 2006 önerilir; bu set anne sütüyle beslenen bebeklerin büyüme paternini esas alır, CDC ise karma beslenen popülasyondan türetilmiştir. İki yaş üstünde her iki set de kullanılabilir, ancak izlem boyunca set değiştirmemek şarttır.
Büyüme eğrisinde kanal değiştirmek her zaman patolojik mi?: Hayır. Yaşamın ilk iki yılında çocuklar genetik potansiyellerine doğru bir kanal kayması (catch-up veya catch-down) yaşayabilir. İki yaştan sonra iki ana persentil kanalını aşan kayma ise araştırılmalıdır.
Prematüre bebeklerde WHO eğrisi kullanılabilir mi?: Evet, ancak düzeltilmiş yaşla. Term döneme kadar Fenton veya INTERGROWTH-21st eğrileri, sonrasında düzeltilmiş yaşla WHO eğrileri kullanılır. Ayrıntı için prematüre büyüme izlemi rehberimize bakın.

Kaynaklar

WHO Child Growth Standards (0–5 yaş)
WHO Growth Reference Data for 5–19 years
Neyzi O ve ark. Türk çocuklarında büyüme referans değerleri, 2008

Etiketler

#WHO#buyumeegrisi#diyetisyen#pediatri#antropometri

3 dakikalık bu rehber EVA.Insight Klinik İçerik Ekibi tarafından hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; bireysel tıbbi beslenme tedavisinin yerine geçmez.