Beslenme Raporu Programı: Danışana Verilecek Klinik Raporu Hazırlama

Bir beslenme değerlendirmesinin değeri, sonunda üretilen raporun anlaşılırlığıyla sınırlıdır. Danışan raporu eve götürür, hekim dosyaya koyar, meslektaş kontrol görüşmesinde yeniden açar. Her biri farklı bir şey arar: danışan ne yapması gerektiğini, hekim hangi değerin hedef dışında olduğunu, diyetisyen ise önceki durumla farkı. Beslenme raporu programı, bu üç ihtiyacı aynı belgede karşılamak için hesaplamayı, karşılaştırmayı ve biçimlendirmeyi otomatikleştirir. Bu rehberde iyi bir raporun yapısını ve EVA.Insight'ta nasıl hazırlandığını anlatıyoruz.

Beslenme raporu programı, besin tüketim analizini referans değerlerle karşılaştıran, klinik durum hedeflerini ve diyetisyen önerilerini ekleyerek antetli bir belgeye dönüştüren yazılımdır. EVA.Insight'ta rapor, besin analizinden tek adımda oluşturulur; PDF tüm planlarda, Word ücretli planlarda, Excel yalnız EVA Pro'da alınır ve meslektaşlarla 8 karakterlik kodla kimlik gizli paylaşılır.

Bir beslenme raporunda neler olmalı?

Raporun omurgası, beslenme bakım sürecinin adımlarını izler: değerlendirme, tanı, müdahale ve izlem. Bu yapıyı belgelemenin standart yolunu ADIME beslenme süreci dokümantasyonu yazısında, raporu bölüm bölüm yazmayı ise beslenme raporu nasıl hazırlanır rehberinde anlattık. Özetle bir raporda şu bölümler bulunmalıdır:

Rapordaki her sayının kaynağının belli olması, hekimle iletişimde güveni artırır. Referansın IOM mu yoksa TÜBER 2022 mi olduğu, enerji hedefinin hangi denklemle hesaplandığı raporda yazmalıdır.

Referans karşılaştırması nasıl okunur?

Bir alım değerini tek başına vermek yerine referansa oranını göstermek, raporu anlamlı kılar:

Karşılama yüzdesi = Alım / Referans × 100

Çalışılmış örnek

32 yaşında bir kadının bir günlük analizinde şu değerler çıkmış olsun (referanslar IOM/NASEM değerleridir):

Kalsiyum satırındaki hesap: 620 / 1.000 × 100 = %62. Dikkat edilecek nokta, sodyumda referansın bir üst sınır niteliği taşımasıdır; burada %100'ün üstü olumsuzdur. Raporun bu ayrımı açıkça göstermesi, danışanın "yüzde yüzü geçmek iyidir" gibi yanlış bir çıkarım yapmasını önler. Tek günlük alımın olağan alımı yansıtmayabileceğini de raporda belirtmek gerekir. Mikrobesin yeterliliğinin nasıl yorumlanacağını mikrobesin yeterliliği değerlendirmesi yazısında ele aldık.

EVA'da beslenme raporu oluşturma adım adım

1. Rapor ekranını açın ve danışanı seçin. Danışan bağlandığında günlük referans değerleri o danışanın yaşına, cinsiyetine ve kilosuna göre hesaplanır.
2. Klinik durumu kontrol edin. Özel durum penceresinde rapora uygulanacak durumlar seçilir; danışanın kartında kayıtlı durumlar hazır gelir.
3. Besinleri öğünlere ekleyin. Arama, miktar ve öğün yönetimi ayrıntıları online besin analizi rehberinde anlatılıyor.
4. Gösterilecek değerleri seçin. Değerleri seç penceresinde rapora girecek besin öğelerini belirleyin; enerji her zaman gösterilir. Yanındaki işaret, seçtiğiniz besinlerde o değer için veri bulunduğunu gösterir.
5. Raporu oluşturun. Rapor oluştur düğmesindeki sayı sepetteki besin adedidir. Açılan özet penceresinde danışan, besin ve öğün sayısı, toplam gramaj ve seçili besin öğesi sayısı listelenir. İsterseniz burada paylaşımı açarsınız.
6. Rapor kaydedilir ve kod alır. Her rapor 8 karakterlik benzersiz bir kodla saklanır ve rapor detay sayfası açılır.

Rapor detayında neler var?

• Çıktı düğmeleri: PDF, Word ve Excel; paylaşım kodunu kopyalama, düzenleme ve silme.
• Toplam besin değerleri: Seçilen tüm besin öğelerinin toplamı, toplu ya da öğün bazında görünümle. Her değerin yanında günlük referans yazar ve tablonun altında referans kaynağı belirtilir.
• Duruma özgü değerlendirme (EVA Pro): Rapora klinik durum bağlıysa her satırda besin öğesi, kaynak kılavuz, alım, hedef ve "Hedefte", "Yetersiz", "Yüksek" ya da "Referans yok" rozeti görünür. Ayrıntılar hastalığa özgü beslenme değerlendirmesi rehberinde.
• Pediatrik bloklar (EVA Pro): Çocuk danışanda WHO büyüme göstergeleri tablosu ve besin tablosunun ifade edemediği kuralları taşıyan klinik notlar bölümü eklenir.
• Enerji denklemi: Enerji hedefinin altında kullanılan denklem yazar: 18 yaş altında NASEM 2023, yetişkinde Mifflin-St Jeor, boyu kayıtlı olmayan bebekte IOM bebek denklemi. Bu bilgi çıktılara da geçer.
• Yapay zekâ önerileri: Ücretli planlarda rapordaki değerlere dayanan, düzenlenebilir bir öneri listesi üretilebilir. Kullanımı yapay zekâ klinik yorum rehberinde anlatılıyor.
• Besin listesi: Rapora giren tüm besinler, gramajları ve öğünleriyle.

Düzenleme, güncelleme ve çöp kutusu

Kayıtlı bir raporu düzenle ile açtığınızda rapor ekranı içerik yüklenmiş hâlde gelir. Kaydederken iki seçenek sunulur: güncelle mevcut raporun üzerine yazar, yeni rapor ise eskisini koruyup yeni bir kayıt oluşturur. Kontrol görüşmelerinde yeni rapor seçeneği, önceki değerlendirmeyi değiştirmeden ilerlemeyi karşılaştırmanızı sağlar.

Silinen raporlar kalıcı olarak yok olmaz; çöp kutusuna gider ve geri yüklenebilir. Bir danışanı sildiğinizde ona bağlı raporlar da çöp kutusuna taşınır ve danışanla birlikte geri gelir. Silinmiş kayıtlar plan kotalarında sayılmaya devam eder.

Çıktı formatları ve antet

PDF ve Word çıktılarında profilinizdeki klinik adı, adres, telefon ve slogan antet olarak yer alır; bu bilgileri önceden doldurmanız önerilir. Üretilmiş yapay zekâ önerileri çıktılara otomatik eklenir ve yanında tıbbi tanı yerine geçmediğini belirten bir uyarı notu bulunur. Çıktının dili arayüz diliyle aynıdır; yabancı uyruklu bir danışana İngilizce, Almanca ya da Rusça rapor vermek için indirmeden önce dili değiştirmeniz yeterlidir.

Danışana verilecek belge PDF ya da Word çıktısıdır. Paylaşım kodu ise meslektaş, ekip, süpervizör ya da öğrenci ile öğretim üyesi arasında kullanılır: kodu açmak ücretli bir EVA hesabı gerektirir, paylaşılan görünümde danışan kimliği ve özel notlarınız görünmez. Kodun işleyişi rapor ve menü paylaşım kodu rehberinde, paylaşımda veri güvenliği ise KVKK uyumlu diyetisyen programı rehberinde ele alınıyor.

Raporu okuyucuya göre sunmak

Danışana verilen raporda şu ipuçları işe yarar:

• Önerileri sayıyla değil davranışla yazın: "kalsiyum %62" yerine "günde iki porsiyon süt ürünü".
• En fazla üç öncelik seçin; on maddelik bir liste uygulanmaz.
• Üst sınırlı değerlerde (sodyum, doymuş yağ) yüzdenin ne anlama geldiğini açıklayın.
• Hekime gidecek raporda kaynak kılavuzu ve enerji denklemini görünür bırakın.
• Tek günlük analiz yapıldıysa bunu raporda belirtin.

Hekime giden rapor, danışana giden rapor

Aynı değerlendirme iki farklı okuyucuya gidebilir ve ikisinin beklentisi farklıdır. Hekime ya da multidisipliner ekibe giden raporda kısalık ve izlenebilirlik öne çıkar: klinik durum, antropometrik özet, hedef dışındaki değerler, kullanılan kılavuz ve enerji denklemi ilk sayfada görünmelidir. Bu okuyucu besin listesini satır satır incelemez; "hangi değer neden hedef dışında ve ne öneriliyor" sorusunun yanıtını arar. Excel çıktısı, araştırma ya da kurum içi kayıt için verinin başka bir tabloya aktarılması gerektiğinde bu tarafta işe yarar.

Danışana giden raporda ise dil sadeleşir. Yüzdeler ve birimler yerine besin ve porsiyon konuşulur, öneriler az sayıda ve uygulanabilir tutulur, teknik kısaltmalar açıklanır. Word çıktısı burada avantaj sağlar: hesaplanmış tabloyu koruyup önerileri danışanın diline göre yeniden yazabilirsiniz. Her iki durumda da raporun hangi güne ya da döneme ait olduğunu ve bir sonraki kontrol tarihini belirtmek, raporu bir sonraki görüşmenin başlangıç noktasına dönüştürür.

Hangi planda kullanılır?

Ücretsiz başlangıçta 1 rapor oluşturulabilir ve PDF olarak alınabilir; raporda 5 temel değer gösterilir ve yapay zekâ yorumu bulunmaz. EVA planında Word çıktısı, 25 besin öğesine kadar seçim ve standart yapay zekâ; EVA Pro'da Excel çıktısı, sınırsız besin öğesi, duruma özgü değerlendirme ve premium yapay zekâ bulunur. Ayrıntılı karşılaştırma fiyatlandırma sayfasında.

Özet

• İyi bir beslenme raporu antropometri, alım toplamları, referans karşılaştırması, klinik değerlendirme ve uygulanabilir önerileri bir arada sunar.
• Karşılama yüzdesi alım / referans × 100 ile hesaplanır; üst sınırlı değerlerde %100'ün üstü olumsuzdur.
• EVA'da rapor, besin analizinden tek adımda oluşturulur, 8 karakterlik kod alır ve düzenlenirken güncellenebilir ya da yeni rapor olarak saklanabilir.
• PDF tüm planlarda, Word ücretli planlarda, Excel yalnız EVA Pro'da alınır; çıktılar klinik antetini ve varsa yapay zekâ uyarı notunu içerir.