EVA Insight Nedir? Diyetisyen Programının Modülleri ve İş Akışı

Bir diyetisyenin tek bir danışan için yaptığı iş; ölçüm almak, besin tüketimini hesaplamak, klinik durumu hedeflerle karşılaştırmak, menü yazmak ve bunları okunur bir rapora dönüştürmektir. EVA Insight (yazılışıyla EVA.Insight), bu adımların hepsini tek bir çalışma alanında toplayan bulut tabanlı bir diyetisyen programıdır. Bu rehber, programın neyi nasıl yaptığını, hangi modülün hangi iş için kullanıldığını ve nerede sınırlarının bulunduğunu bütün hâliyle anlatır.

EVA.Insight, Türk diyetisyenler için geliştirilmiş web, iOS ve Android üzerinde çalışan bir klinik beslenme programıdır. WHO referanslı antropometri, 13 kaynaktan 4,2 milyonun üzerinde besin kaydı, çok günlü menü planı, laboratuvar takibi, hastalığa özgü değerlendirme ve düzenlenebilir yapay zekâ yorumunu tek hesapta sunar.

EVA.Insight nedir, kimler için tasarlandı?

EVA.Insight bir klinik beslenme platformudur: tarayıcıda çalışır, kurulum gerektirmez ve aynı hesapla mobil uygulamadan da kullanılır. Hedef kullanıcısı serbest çalışan diyetisyenler, hastane ve klinik diyetisyenleri, akademisyenler ve beslenme ve diyetetik öğrencileridir.

Programın çıkış noktası şudur: Türkiye'de diyetisyenlerin önemli bir kısmı ölçümleri bir yerde, besin hesabını başka bir yerde, menüyü Word'de, laboratuvar sonuçlarını kâğıtta tutar. Her geçişte veri yeniden yazılır ve hata payı büyür. EVA.Insight'ta danışan kartı merkezdedir; ölçüm, tahlil, rapor ve menü aynı kayda bağlanır. Böylece bir danışanın dört aylık kilo eğrisi, son iki kan tahlili ve son raporu tek ekrandan izlenir.

Arayüz sekiz dilde kullanılabilir: Türkçe, İngiliz ve Amerikan İngilizcesi, Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca ve Rusça. Rapor çıktıları da seçili arayüz dilinde üretilir; yabancı uyruklu bir danışana kendi dilinde çıktı vermek için dili değiştirmek yeterlidir.

İyi bir diyetisyen programından ne beklenmeli?

Bir diyetisyen programını değerlendirirken özellik listesinden çok, günlük iş akışınızı ne kadar kısalttığına bakmak gerekir. Diyetisyen yazılımı seçim rehberimizde sekiz ölçütü ayrıntılı ele aldık; kısaca şu soruların yanıtı önemlidir:

1. Referanslar güncel mi? Z-skoru hangi WHO standardıyla, enerji hangi denklemle, referans alım hangi kaynakla hesaplanıyor?
2. Besin verisi yeterli mi? Türk yemekleri ve markalı ürünler bulunuyor mu, kaynağı görünüyor mu?
3. Çıktı danışana verilebilir mi? Klinik anteti ve düzenlenebilir format var mı; meslektaşla güvenli paylaşım mümkün mü?
4. Klinik bağlam hesaba katılıyor mu? Diyabetli, gebe ya da böbrek hastası bir danışanda hedefler değişiyor mu?
5. Veri güvenliği nasıl sağlanıyor? Anonim kayıt, paylaşımda kimlik gizleme, silinen kaydı geri alma mümkün mü?
6. Nerede çalışıyor? Masa başında ve danışanın yanında aynı veriye erişilebiliyor mu?

EVA.Insight'ın modüllerini aşağıda bu sorulara göre açıyoruz.

EVA.Insight'ın modülleri: kısa harita

Antropometri ve büyüme izlemi

Antropometri modülü 0–19 yaş için WHO LMS yöntemiyle z-skoru ve persentil hesaplar: 0–5 yaşta WHO 2006 Çocuk Büyüme Standartları, 61. aydan itibaren WHO 2007 referansı kullanılır. Altı gösterge desteklenir: yaşa göre ağırlık, yaşa göre boy, boya göre ağırlık, yaşa göre VKİ, yaşa göre baş çevresi ve 3–60 ay için yaşa göre üst orta kol çevresi. Yaş yıl, ay ve gün olarak girilebilir; prematüre bebeklerde düzeltilmiş yaş kullanılır. Hesaplamanın mantığını ve çalışılmış örneği online z-skoru hesaplama rehberinde, eğri üzerinde uzun dönemli izlemi büyüme grafiği takibi rehberinde anlattık. Kavramın temeli için z-skoru nedir yazısına bakabilirsiniz.

Yetişkinlerde WHO VKİ sınıfları, bel/kalça ve bel/boy oranı, Mifflin-St Jeor veya Harris-Benedict ile bazal metabolizma hızı, Du Bois ile vücut yüzey alanı ve beş aktivite düzeyiyle (×1,2 ile ×1,9 arası) günlük enerji harcaması hesaplanır. Danışan kartına ağırlık, boy, vücut yağ yüzdesi, bel, kalça, üst orta kol, baldır, göğüs, boyun, omuz, bacak ve baş çevresi kaydedilebilir; en az iki ölçümde trend grafiği çizilir ve iki ziyaret yan yana karşılaştırılır. Gebe danışanlarda kilo alımı IOM kılavuzuna göre trimester bazında izlenir; ayrıntılar gebelikte kilo alımı hesaplama rehberinde.

Besin analizi ve veritabanları

Besin arama tek kutudan yapılır ve 13 kaynağı birlikte tarar: TürKomp, BLS 4.0, USDA'nın dört veri seti (SR Legacy, Foundation, FNDDS, Branded), CIQUAL 2025, Frida, İsviçre veritabanı, UK CoFID, TKPI, Open Food Facts ve enteral/oral destek ürünlerini içeren MEDNUT_TR. Toplam kayıt 4,2 milyonun üzerindedir. Kaynak seçimi ve birincil veritabanı ayarı 13 besin veritabanı rehberinde, öğün kurma ve canlı toplamlar online besin analizi rehberinde ele alınıyor.

Miktar gram olarak ya da ev ölçüsüyle girilir. Çay bardağı, yemek kaşığı, kepçe, "köfte kadar", saşe, ölçek ve US cup gibi 35 ölçü birimi TÜBER ve HSGM Türk ev ölçüleriyle eşleşmiştir; nasıl kullanıldığı ev ölçüleriyle besin girişi rehberinde. Öğün ve rapor düzeyinde glisemik indeks ve glisemik yük de hesaplanır.

Referans alım değerleri için IOM (varsayılan) ya da TÜBER 2022 seçilir; seçim danışan başına yapılır. İki kaynağın farkını TÜBER 2022 ve DRI yazısında karşılaştırdık.

Tarifler

Sistemde Sağlık Bakanlığı HSGM 2020 standart tariflerinden 433 Türk yemeği TürKomp'a eşlenmiş olarak ve USDA FNDDS tarifleri bulunur. Kendi tarifinizi ad, kategori, porsiyon sayısı ve malzemeleriyle oluşturabilir; "AI ile İçe Aktar" seçeneğiyle herhangi bir dildeki tarif metnini yapıştırıp malzemelerin ayrıştırılmasını ve çevrilmesini sağlayabilirsiniz. Adım adım anlatım tarif besin değeri hesaplama rehberinde.

Menü planı ve raporlama

Tek günlük besin analizi bir rapora, çok günlü plan ise bir menü planına dönüşür. Menü planında günler sekme sekme kurulur; kayıtlı bir plandan ya da paylaşım kodundan tüm planı, tek bir günü veya tek bir öğünü içe aktarabilir, planı kopyalayıp başka danışana uyarlayabilirsiniz. Ayrıntılar diyet listesi hazırlama programı rehberinde.

Raporlar PDF olarak tüm planlarda, Word olarak ücretli planlarda, Excel olarak yalnız EVA Pro'da alınır. Profilinizdeki klinik adı, adres, telefon ve slogan çıktılara antet olarak eklenir. Raporun hangi bölümlerden oluştuğunu beslenme raporu programı rehberinde, paylaşım kodunun işleyişini rapor ve menü paylaşım kodu rehberinde bulabilirsiniz.

Klinik değerlendirme ve laboratuvar

EVA Pro'da bir rapora klinik durum bağlandığında, alım değerleri o duruma ait kılavuz hedefleriyle karşılaştırılır ve her satır "Hedefte", "Yetersiz" ya da "Yüksek" olarak işaretlenir. Katalogda 41 durum vardır: gebelik, emzirme, diyabet türleri, böbrek hastalığı, çölyak ve sarkopeni gibi 20 yetişkin durumu ile çocukluk çağı obezitesi, akut malnütrisyon, inek sütü proteini alerjisi ve ketojenik diyet gibi 21 pediatrik durum. Liste ve kullanım hastalığa özgü beslenme değerlendirmesi rehberinde.

Laboratuvar modülünde hemogram; lipid ve glisemi; karaciğer, böbrek ve elektrolit; vitamin, mineral ve tiroid olmak üzere 4 panelde 38 parametre bulunur. Değerler yaşa ve cinsiyete özgü aralıklarla düşük, normal veya yüksek olarak işaretlenir; katalogda olmayan bir belirteci kendiniz ekleyebilirsiniz. Ayrıntılar laboratuvar değerleri takibi rehberinde.

Yapay zekâ

Yapay zekâ, Amazon Bedrock üzerinde çalışan Claude modelleriyle üç iş yapar: rapor yorumu (akışlı olarak ekrana gelir), trend analizi ve tarif çevirisi/içe aktarma. Öneriler bir taslaktır; düzenlenebilir, orijinaline döndürülebilir ya da yeniden üretilebilir. Dışa aktarımlara uyarı notu eklenir ve danışan kimliği yapay zekâya gönderilmez. Nasıl kullanılacağını ve nasıl doğrulanacağını yapay zekâ klinik yorum rehberinde anlattık.

Tipik bir danışan akışı adım adım

EVA.Insight'ta bir ilk görüşme genellikle şu sırayla ilerler:

1. Danışan kartını açın. Cinsiyet ve doğum tarihi girilir; kimlik bilgisi işlemek istemiyorsanız anonim danışan modunu kullanırsınız. Klinik durumlar (ör. tip 2 diyabet) ve gebelik bilgileri burada seçilir.
2. Ölçümleri kaydedin. Ağırlık, boy, bel, kalça ve gerekirse diğer çevreler girilir. VKİ, bel/boy ve bel/kalça oranı hesaplanır; çocukta WHO z-skorları devreye girer.
3. Tahlili ekleyin. Getirilen kan tahlilinden ilgili parametreler seçilir; referans dışı değerler işaretlenir.
4. Tüketimi analiz edin. 24 saatlik hatırlatma ya da besin kaydı, öğün öğün girilir. Enerji, makro ve seçtiğiniz mikrobesinler danışanın referans değerleriyle yan yana görünür.
5. Raporu oluşturun. EVA Pro'da klinik durum tablosu otomatik eklenir; isterseniz yapay zekâ önerisi üretip kendi ifadelerinizle düzenlersiniz.
6. Menüyü yazın ve teslim edin. Çok günlü plan hazırlanır ve danışana PDF ya da Word olarak verilir. Vakayı bir meslektaşa ya da süpervizöre danışmak isterseniz plan ve rapor kodla paylaşılır.

Kontrol görüşmelerinde akış kısalır. Yeni ölçüm aynı karta eklenir ve kartlardaki renkler ile oklar bir önceki ziyarete göre değişimi gösterir; iki ölçümü seçip yan yana karşılaştırarak örneğin bel çevresindeki azalmanın kilo kaybıyla orantılı olup olmadığını görürsünüz. Önceki raporu düzenle seçeneğiyle açıp yalnız değişen öğünleri güncelleyebilir, kaydederken ya eskisinin üzerine yazar ya da yeni bir rapor olarak saklarsınız. Menü tarafında önceki planı kopyalamak ve yalnız değişen günleri yeniden yazmak, her kontrolde sıfırdan başlamaktan çok daha az zaman alır. Böylece danışanın dosyası, zaman içinde birbirine bağlı ölçüm, tahlil ve rapor kayıtlarından oluşan bir klinik geçmişe dönüşür.

İlk kurulumu (klinik anteti, birincil veritabanı, dil ve saat dilimi) yapmak için EVA'da ilk hafta kurulum rehberini izleyebilirsiniz. Uygulamanın genel akışı nasıl çalışır sayfasında üç adımda özetlenir.

Veri güvenliği ve paylaşım

Klinik veriler kişisel sağlık verisidir ve KVKK kapsamında özel nitelikli veri sayılır. EVA.Insight'ta bu konuda kullanılabilecek araçlar şunlardır:

• Anonim danışan modu: Ad, soyad, telefon ve e-posta hiç kaydedilmez; danışan otomatik bir kodla anılır.
• Kimliksiz paylaşım: Rapor ve menüler meslektaşlar, ekip üyeleri, süpervizörler ya da öğrenci ile öğretim üyesi arasında 8 karakterlik kodla salt okunur paylaşılır; kodu açmak ücretli bir EVA hesabı gerektirir ve karşı taraf danışan kimliğini görmez.
• Yapay zekâya kimlik gitmez: Yorum üretilirken danışanın kimlik bilgileri modele gönderilmez.
• Çöp kutusu: Silinen rapor ve danışanlar kalıcı olarak yok olmaz, geri yüklenebilir.
• Cihaz ve oturum yönetimi: Açık oturumlar listelenir, tanınmayan cihaz kapatılabilir.

Uygulamada neye dikkat etmeniz gerektiğini KVKK uyumlu diyetisyen programı rehberinde ayrıntılı ele aldık.

Planlar: hangi özellik hangi pakette?

EVA.Insight'ın süreli bir deneme dönemi yoktur; bunun yerine kredi kartı istemeyen ücretsiz bir başlangıç vardır: 1 rapor, 1 menü planı ve 10 antropometri hesabı. Ücretsiz planda yapay zekâ ve danışan kaydı bulunmaz.

EDU planı, akademik e-postayla kayıt olan öğrenci ve akademisyenlere EVA Pro özelliklerini indirimli sunar; ayrıntılar diyetetik öğrencileri için EVA EDU rehberinde. Web'de üyelik yıllık tek seferlik ödemedir ve otomatik yenilenmez; aylık abonelik yalnız mobil uygulamadan alınır. Güncel ücretleri fiyatlandırma sayfasında, plan seçimine dair ipuçlarını EVA fiyatları ve planlar rehberinde bulabilirsiniz.

Web, iOS ve Android

EVA.Insight'ın web uygulaması geniş ekranda rapor ve menü hazırlamak için, mobil uygulaması ise danışanın yanında ölçüm girmek ve kayıtlara bakmak için uygundur. Veriler aynı hesaba bağlıdır; web'de başladığınız bir raporu telefondan açabilirsiniz. Mobilde neyin nasıl yapıldığı diyetisyen mobil uygulaması rehberinde anlatılıyor.

Başka bir programdan geçiyorsanız verinizi taşıma ve alışkanlıkları uyarlama adımları için BeBiS'ten EVA'ya geçiş rehberine göz atabilirsiniz.

Sınırlar: EVA.Insight neyi yapmaz?

Bir programı doğru kullanmak, ne yapmadığını bilmekle başlar:

• Klinik kararı vermez. Hesaplar, karşılaştırır, taslak öneri üretir; tanı koymaz, tedaviyi belirlemez. Son söz diyetisyendedir.
• Randevu ve takvim modülü yoktur. Seans planlamasını ayrı bir araçla yapmanız gerekir.
• Danışana ait bir mobil uygulama yoktur. Uygulama diyetisyen içindir; danışana rapor ve menü PDF ya da Word çıktısı olarak verilir.
• Referans seçimi sınırlıdır. Referans alım için IOM ve TÜBER 2022 desteklenir; başka bir referans kullanıyorsanız hedefleri elle girersiniz.
• Besin verisi kaynağı kadar doğrudur. Özellikle Open Food Facts ve markalı ürün kayıtlarında etiketle karşılaştırma yapmak iyi bir alışkanlıktır.

Hesaplamaların dayandığı kılavuzların tam listesi tıbbi kaynaklar sayfasında yayımlanır.

Özet

• EVA.Insight; antropometri, besin analizi, menü planı, laboratuvar, hastalığa özgü değerlendirme ve yapay zekâ yorumunu tek danışan kaydında birleştiren bir diyetisyen programıdır.
• Hesaplamalar WHO 2006/2007, IOM, NASEM 2023 ve TÜBER 2022 gibi adlandırılmış kaynaklara dayanır; besin verisi 13 kaynaktan gelir.
• Ücretsiz başlangıç 1 rapor ve 1 menü planı sunar; hastalığa özgü değerlendirme ve Excel çıktısı yalnız EVA Pro'dadır.
• Anonim kayıt, kimliksiz paylaşım ve geri yüklenebilir silme, veri güvenliğinde diyetisyenin elini güçlendirir.
• Tüm modüllerin ayrıntısı özellikler sayfasında ve yukarıda bağlantı verilen rehberlerde yer alır.